Theo ước tính của HSC, quy mô dòng vốn ETF thụ động có thể đạt khoảng 913 triệu USD, tương đương hơn 23.000 tỷ đồng nếu quy đổi theo tỷ giá khoảng 25.500 VND/USD. Tuy nhiên, dòng vốn này sẽ không được giải ngân một lần mà được chia thành 4 đợt, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

1. 21/9/2026: Dòng tiền ETF bắt đầu giải ngân, tỷ trọng 10%

Một trong những điểm quan trọng nhất cần lưu ý là 21/9/2026 không phải ngày toàn bộ 913 triệu USD được đổ vào thị trường.

FTSE Russell áp dụng lộ trình 4 giai đoạn, với tỷ trọng đầu tư lần lượt là 10% - 20% - 35% - 35%. Đợt đầu tiên có hiệu lực vào ngày 21/9/2026, tương ứng 10% tỷ trọng cuối cùng. Theo ước tính cơ sở của HSC, dòng tiền thụ động trong đợt này khoảng 91,3 triệu USD, tương đương khoảng 2.330 tỷ đồng.

Sau đó, dòng tiền tiếp tục được giải ngân theo các mốc:

• 21/9/2026: 10% – khoảng 91,3 triệu USD
• 22/3/2027: thêm 20% – khoảng 182,7 triệu USD
• 21/6/2027: thêm 35% – khoảng 319,7 triệu USD
• 20/9/2027: thêm 35% – khoảng 319,7 triệu USD

Như vậy, đến 20/9/2027, quá trình đưa Việt Nam vào các chỉ số FTSE mới hoàn tất 100%, với tổng dòng vốn thụ động theo kịch bản cơ sở khoảng 913,4 triệu USD. Điều này cũng có một ý nghĩa quan trọng đối với nhà đầu tư: câu chuyện ETF không kết thúc vào ngày 21/9/2026. Ngược lại, phần lớn dòng tiền dự kiến sẽ xuất hiện trong năm 2027, khi ba đợt còn lại chiếm tới 90% tổng lượng vốn.

HSC cũng cho rằng cách triển khai theo từng giai đoạn giúp hạn chế tác động quá lớn đến thanh khoản thị trường và cho phép các quỹ có thời gian phân bổ vốn dần dần. Vì vậy, dòng tiền thụ động được kỳ vọng sẽ đạt mức cao nhất trong các đợt 2, 3 và 4.

2. Việt Nam sẽ xuất hiện trong 4 bộ chỉ số FTSE lớn

Sau nâng hạng, Việt Nam không chỉ được đưa vào một chỉ số duy nhất mà sẽ xuất hiện trong 4 bộ chỉ số FTSE quan trọng, gồm:

• FTSE All-World
• FTSE Global All Cap
• FTSE Emerging
• FTSE Emerging All Cap

Tỷ trọng ban đầu của Việt Nam lần lượt khoảng 0,020%; 0,034%; 0,192% và 0,329%.

Đây là điểm rất quan trọng để hiểu tại sao lại có dòng vốn ETF. Các quỹ thụ động không tự quyết định mua cổ phiếu Việt Nam theo quan điểm của nhà quản lý quỹ. Khi Việt Nam được đưa vào các chỉ số mà quỹ đang theo dõi, các ETF có xu hướng phải mua cổ phiếu Việt Nam để đảm bảo danh mục bám sát benchmark.

Quy mô tài sản của các ETF đang theo dõi 4 bộ chỉ số này lên tới khoảng 1.525 tỷ USD. Trong đó, FTSE Emerging All Cap có khoảng 131 tỷ USD AUM, FTSE Emerging khoảng 26 tỷ USD, FTSE Global All Cap khoảng 1.135 tỷ USD và FTSE All-World khoảng 233 tỷ USD. Khi áp dụng tỷ trọng của Việt Nam vào quy mô tài sản này, HSC ước tính tổng dòng vốn thụ động vào Việt Nam khoảng 913 triệu USD.

Đáng chú ý, các ETF theo dõi FTSE Emerging All Cap và FTSE Global All Cap có quy mô lớn nhất, lần lượt khoảng 1.100 tỷ USD và 235 tỷ USD, vượt xa quy mô khoảng 130 tỷ USD và 26 tỷ USD của FTSE All-World và FTSE Emerging. Điều này giải thích tại sao nhóm cổ phiếu small-cap cũng có thể hưởng lợi từ dòng tiền ETF sau nâng hạng.

3. 27 cổ phiếu được lựa chọn, nhưng hứa hẹn về mở ra chu kỳ vốn ngoại mới

FTSE Russell đã công bố danh sách cuối cùng gồm 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào nhóm chỉ số Emerging Market, bao gồm 3 large-cap, 3 mid-cap và 21 small-cap.

Nhóm large-cap gồm VCB, VIC và VHM. Nhóm mid-cap gồm BID, HPG và VPB. 21 cổ phiếu small-cap bao gồm FPT, GEX, HDB, HCM, MCH, MSN, NVL, SHB, STB, SSB, SSI, TCX, VNM, VCI, VJC, MSB, VRE, VPL, VIX, VND và VCK. Tuy nhiên, 27 cổ phiếu không có nghĩa là dòng tiền sẽ được phân bổ đều cho 27 cổ phiếu.

Theo ước tính của HSC, 5 cổ phiếu hưởng lợi lớn nhất là VIC, VHM, HPG, VCB và MSN, chiếm khoảng 57,6% tổng investable weight và khoảng 57% tổng dòng vốn thụ động ước tính. Riêng VIC là trường hợp nổi bật nhất. HSC ước tính VIC có thể nhận khoảng 376,5 triệu USD trong toàn bộ quá trình triển khai, tương đương 41,2% tổng investable weight của danh mục. Trong đợt đầu tiên 21/9, VIC có thể nhận khoảng 37,7 triệu USD.

Các cổ phiếu lớn khác cũng có dòng vốn đáng kể: VHM khoảng 79,3 triệu USD, HPG 48,8 triệu USD, VCB 39 triệu USD và MSN 32,5 triệu USD trong toàn bộ quá trình. Riêng 5 cổ phiếu này cộng lại tương đương khoảng 576 triệu USD, cho thấy mức độ tập trung rất cao của dòng vốn ETF. Điều này cũng lý giải tại sao tác động của ETF có thể rõ nét hơn ở một số cổ phiếu vốn hóa lớn, thay vì tạo ra lực cầu đồng đều trên toàn thị trường.

4. Tổng cộng 117 cổ phiếu Việt Nam được FTSE lựa chọn

Một điểm ít được chú ý hơn là FTSE Russell không chỉ lựa chọn 27 cổ phiếu thuộc nhóm Large, Mid và Small Cap.

Danh sách của FTSE còn bao gồm 90 cổ phiếu thuộc nhóm Micro Cap, nâng tổng số cổ phiếu Việt Nam được lựa chọn trong hệ thống FTSE lên 117 cổ phiếu. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc được FTSE lựa chọn và việc được nhận dòng tiền ETF thụ động lớn. Các cổ phiếu large- và mid-cap như VCB, VIC, VHM, BID, HPG và VPB có thể được mua bởi ETF theo dõi cả 4 chỉ số. Trong khi đó, các cổ phiếu small-cap chủ yếu hưởng lợi từ các ETF theo dõi FTSE Emerging All Cap và FTSE Global All Cap.

Do đó, việc một cổ phiếu nằm trong danh sách FTSE không đồng nghĩa với việc sẽ có một lượng vốn ETF lớn mua vào cổ phiếu đó. Quy mô vốn thực tế phụ thuộc vào tỷ trọng đầu tư, free float, foreign room và investability weight của từng cổ phiếu.

5. Kịch bản cơ sở có thể điều chỉnh tăng

Con số 913 triệu USD không phải một mức trần cố định. Đây là ước tính dựa trên AUM của các ETF hiện đang tồn tại và tỷ trọng Việt Nam được FTSE công bố trong tháng 5/2026. HSC lưu ý dòng vốn thực tế có thể cao hơn nếu Vanguard ra mắt thêm ETF mới hoặc tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số FTSE tăng lên trong tương lai. HSC xây dựng thêm các kịch bản cao hơn với tổng dòng vốn lần lượt khoảng 1,5 tỷ USD, 2,0 tỷ USD và 2,5 tỷ USD. Tương ứng, dòng tiền trong đợt đầu tiên có thể lên khoảng 150 triệu USD, 200 triệu USD hoặc 250 triệu USD, thay vì 91,3 triệu USD trong kịch bản cơ sở.

Điều này cho thấy câu chuyện nâng hạng không chỉ nằm ở lượng tiền bắt buộc phải mua trong ngày 21/9. Quan trọng hơn là tỷ trọng Việt Nam trong các chỉ số có thể tăng dần khi quy mô vốn hóa và mức độ tiếp cận thị trường được cải thiện.

6. Dòng tiền chủ động mới có thể là phần lớn hơn

Nếu chỉ nhìn vào ETF, quy mô khoảng 913 triệu USD là đáng kể nhưng chưa phản ánh toàn bộ tác động của việc nâng hạng. Theo các chuyên gia FTSE Russell được HSC dẫn lại, dòng vốn từ active EM funds có thể lớn gấp 6–10 lần dòng vốn passive, tương đương khoảng 6–10 tỷ USD vào Việt Nam.

Đây mới là phần có khả năng tạo ra thay đổi lớn hơn về dài hạn. Khác với ETF, các quỹ chủ động không nhất thiết phải mua đúng theo tỷ trọng chỉ số mà có thể lựa chọn doanh nghiệp dựa trên triển vọng tăng trưởng, định giá, chất lượng tài chính và khả năng tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài. Vì vậy, 21/9/2026 nên được nhìn như điểm khởi đầu của một chu kỳ dòng vốn mới, thay vì một ngày “tiền ETF đổ vào” duy nhất.