Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều biến động địa chính trị (geopolitical developments), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa đưa ra một quyết định chính sách đầy sức nặng nhằm kiểm soát triệt để bài toán lạm phát (inflation) đã kéo dài hơn 5 năm.

Tiêu điểm vĩ mô & Quyết định chính sách

Kết thúc kỳ họp tháng 9/2026, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã có quyết định nhất trí tuyệt đối: Tăng phạm vi mục tiêu cho lãi suất quỹ liên bang (federal funds rate) thêm 0.25 điểm phần trăm, lên mức 3.75% - 4.00%.

Động thái rút bớt nới lỏng này được đưa ra dựa trên một nhận định rõ ràng từ Chủ tịch Fed: Lạm phát vẫn đang ở mức quá cao và các xu hướng cốt lõi trong mùa hè chưa cho thấy sự cải thiện thực chất. Bất chấp tỷ lệ lạm phát mục tiêu là 2.0%, các số liệu thực tế vẫn rất dai dẳng:

Chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tổng thể tháng 8 ước tính dao động quanh mức 3.6%.

Lạm phát PCE lõi (Core PCE) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lần lượt duy trì ở mức 3.2% và 2.4%.

Có quá nhiều rổ hàng hóa vẫn tiếp tục ghi nhận mức tăng trên 3.0% khi tính trên cơ sở 6 tháng và 12 tháng.

Tuy nhiên, cơ sở để Fed tự tin thực hiện bước đi này chính là sự kiên cường đáng kinh ngạc của nền kinh tế Mỹ, đặc biệt là thị trường lao động. Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp 4.1%, số lượng việc làm mở mới và số giờ làm việc hàng tuần đều đặn tăng lên. Theo Fed, nền kinh tế đang hoạt động ở mức toàn dụng lao động (full employment), cho phép cơ quan này dồn toàn lực vào vế thứ hai trong sứ mệnh kép (dual mandate) của mình: Ổn định giá cả.

Góc nhìn dữ liệu - Dự báo Kinh tế (SEP)

Bản Tóm tắt Dự báo Kinh tế (SEP) tháng 9/2026 cung cấp bức tranh rõ nét về lộ trình vĩ mô dưới góc nhìn của các thành viên FOMC:

Tăng trưởng Kinh tế: GDP thực tế dự kiến tăng 2.3% trong năm 2026 và 2.4% trong năm 2027.

Thị trường Lao động: Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ổn định ở mức 4.1% cho cả hai năm 2026 và 2027.

Lạm phát: Lạm phát PCE tổng thể dự kiến ở mức 3.7% năm 2026 và giảm xuống 2.3% năm 2027.

Lạm phát Lõi: Lạm phát Core PCE được dự báo ở mức 3.4% năm 2026 và 2.5% năm 2027.

Lộ trình Lãi suất: Lãi suất quỹ liên bang trung vị được dự báo ở mức 4.1% vào cuối năm 2026 và giữ nguyên ở mức 4.1% trong năm 2027, đáng chú ý 16 thành viên cho rằng sẽ có thêm ít nhất 1 lần tăng lãi suất với 4 thành viên cho rằng sẽ cần 2 lần; đáng chú ý hơn, sang 2027, FOMC trở nên chia rẽ, có tới 8 thành viên thấy mức lãi suất sẽ cao hơn hiện tại 0.5% và 6 thành viên cho rằng cần cao hơn 0.5% và 4 người còn lại đều đưa ra kịch bản hạ lãi suất. Kể cả trong dài hạn (Longer-run) sự đồng thuận cũng không hề cao khi mức lãi suất kéo được dự báo nằm trong vùng từ 3 - 4%.

Những con số trên khẳng định rằng Fed kỳ vọng kinh tế Mỹ sẽ có một cú hạ cánh mềm (soft landing): lạm phát sẽ hạ nhiệt đáng kể vào năm sau mà không cần phải đánh đổi bằng sự suy sụp của thị trường lao động hay GDP, nhưng nội bộ FOMC không có sự đồng thuận cao trên góc nhìn về mức lãi suất cho thầy một Fed sẽ vừa diều hâu vừa khó dự đoán hơn.

Những câu hỏi đáng chú ý

Lãi suất không thể giải quyết lạm phát do cú sốc nguồn cung, vậy Fed tăng lãi suất để làm gì?

Chủ tịch Fed thừa nhận cơ quan này không thể trực tiếp hạ giá dầu hay giá thực phẩm. Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất ở mức hạn chế nhằm mục đích ngăn chặn sự lan rộng và các tác động thứ cấp. Fed can thiệp để đảm bảo các cú sốc giá tương đối tại một số khu vực không thẩm thấu vào toàn bộ nền kinh tế, giữ cho kỳ vọng lạm phát không bị bung neo.

Tăng lãi suất sẽ kìm hãm tăng trưởng và bóp nghẹt thị trường lao động?

Đây là một sự hiểu lầm phổ biến về sự đánh đổi trong ngắn hạn. Chủ tịch Fed nhấn mạnh rằng hai mục tiêu – ổn định giá cả và toàn dụng lao động – không hề mâu thuẫn nhau trong trung hạn. Giá cả ổn định là nền tảng cốt lõi để duy trì đà tăng trưởng kinh tế bền vững, qua đó bảo vệ sức mua thực tế của những người ít khá giả nhất trong xã hội.

Fed bị dẫn dắt bởi thị trường hoặc các điểm dữ liệu đơn lẻ?

Bác bỏ việc nín thở theo dõi từng báo cáo CPI hay doanh số bán lẻ hàng tháng, Chủ tịch Fed định hình lại tư duy thị trường rằng Fed theo dõi xu hướng. Dữ liệu đơn lẻ thường rất nhiễu. Fed có sự độc lập tuyệt đối và cam kết với kỷ luật chính sách, không nhượng bộ trước những kỳ vọng ngắn hạn hay áp lực định giá từ thị trường.

Dự đoán động lực trái phiếu: Lý giải cho đà tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn gần đây, Chủ tịch Fed chỉ ra 3 nguyên nhân cốt lõi: (1) Nền kinh tế Mỹ đang thực sự mạnh lên, (2) Sự cạnh tranh nguồn vốn khốc liệt, đặc biệt từ làn sóng đầu tư mạnh mẽ của các công ty công nghệ lớn (hyperscalers), và (3) Rủi ro địa chính trị đang nới rộng biên lợi nhuận lọc dầu (crack spreads) thay vì chỉ tác động lên giá năng lượng giao ngay.

Những câu hỏi khác

Dưới đây là một số câu hỏi và giải đáp đáng chú ý khác từ cuộc họp báo:

Về mức lãi suất trung lập (neutral rate): Chủ tịch Fed đánh giá đây là một khái niệm hữu ích về mặt học thuật (academic matter), nhưng hoàn toàn không có tác động thực tiễn đến các quyết định chính sách hiện tại của cơ quan này.

Về việc tăng lãi suất liên tiếp: Chủ tịch Fed từ chối đưa ra các "định hướng tương lai" (forward guidance) cụ thể và không hứa hẹn về một lộ trình tăng lãi suất liên tiếp như thông lệ.

Phản ứng trước sức ép từ Tổng thống: Chủ tịch Fed tiếp tục khẳng định tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang và cho biết họ sẽ "đi đúng làn đường của mình" (stay in our lane) thay vì can thiệp hay phản ứng trước các quyết định về chính sách thương mại (trade policy) hay tài khóa (fiscal policy).

Về rủi ro mất kiểm soát Trí tuệ Nhân tạo (AI): Fed đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm (task force) để đánh giá các tác động lên phía cung và cầu của nền kinh tế, nhưng nhấn mạnh rằng các quyết định chính trị về quản lý rủi ro công nghệ thuộc thẩm quyền của các cơ quan chính phủ khác.

Đánh giá về động thái của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB): Chủ tịch Fed từ chối phán xét các quyết định của ECB, nhưng chia sẻ rằng động thái tăng lãi suất của Fed và các ngân hàng trung ương khác đều có tác động lan tỏa (spillover effects) và hiệu ứng dội ngược (spillbacks), giúp cải thiện bức tranh giá cả trên phạm vi toàn cầu.

Kỳ vọng thị trường

Dù biểu đồ điểm (dot-plot) thuộc bản SEP của Fed chỉ ra mức lãi suất trung vị là 4.1% vào cuối năm 2026, thị trường lại đang định giá một kịch bản có phần quyết liệt hơn hoặc phòng hờ rủi ro lạm phát gia tăng.

Dựa trên dữ liệu từ công cụ CME FedWatch (CME FedWatch Tool):

• Đối với cuộc họp ngày 28/10/2026, thị trường định giá 50.2% khả năng Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 3.75% - 4.00% và 49.8% khả năng có thêm một đợt tăng lên 4.00% - 4.25%.
• Tới cuộc họp ngày 09/12/2026, xác suất cao nhất (50.1%) rơi vào kịch bản lãi suất đạt 4.00% - 4.25%; Đồng thời, cũng có tới 38.6% xác suất lãi suất sẽ được đẩy lên mức 4.25% - 4.50% vào cuối năm.
• Trong năm 2027, phần lớn sự đặt cược (>50%) nằm ở vùng lãi suất tương đối cao 4.5-4.75% lên tới 5.0-5.25%.

Sự chênh lệch nhẹ giữa mức dự báo trung vị 4.1% của Fed và kỳ vọng có thể lên tới 4.25% - 4.50% của thị trường cho thấy giới đầu tư vẫn rất thận trọng trước bài toán lạm phát. Rõ ràng, cho đến khi lạm phát PCE thực sự cho thấy xu hướng tiệm cận mốc 2.0% một cách vững chắc, con đường nới lỏng tiền tệ vẫn còn rất nhiều thách thức. Môi trường vĩ mô thời gian tới sẽ đòi hỏi các nhà đầu tư phải bám sát "xu hướng" thay vì phản ứng thái quá với các điểm dữ liệu đơn lẻ.

Trái phiếu chỉnh phủ vốn đã price in các kì vọng này từ lâu có mức giảm nhẹ nhằm khẳng định uy tín của Fed đã được khôi phục phần nào khi đã không chịu tác động từ tổng thống Trump:

Tỷ giá DXY, VND và JPY

Quyết định trên củng cố mạnh mẽ cho sức mạnh của đồng USD, đưa tỉ giá JPYUSD bật tăng từ 155.1 lên mức 156.2 chỉ trong 1 ngày, khoảng cách còn tương đối xa mốc nhạy cảm 160 nhưng chúng ta sẽ phải chờ cả quyết định của BOJ cũng diễn ra trong tuần này, khả năng Nhật cũng sẽ thể hiện sự cứng rắn hơn trong lộ trình tăng lãi suất của mình.

DXY tăng 0.73% chỉ trong 1 phiên tuy nhiên tỉ giá USDVND lại tương đối vững với chỉ một mức tăng quanh 0.15% cho thấy lãi suất trong nước vẫn còn tương đối cao cũng như flow USD ổn định giúp hỗ trợ tỉ giá tương đối tốt. Mặc cho Fed diều hâu hơn, trong nước các điều kiện về tiền tệ còn tương đối đắt đỏ đủ để lấn át đà tăng lãi suất toàn cầu tất nhiên điều này sẽ giữ có mức nền lãi suất của Việt Nam cao hơn giai đoạn trước (2024-2025).