Tháng 4/2005, Howard Marks viết một bức thư gửi khách hàng nhân dịp Oaktree Capital tròn mười tuổi. Đó là một cột mốc mà phần lớn các công ty quản lý quỹ sẽ dùng để khoe quy mô tài sản, tốc độ tăng trưởng và tham vọng cho thập kỷ tiếp theo.
Marks làm gần như ngược lại.
Điều đáng chú ý nhất trong bức thư ấy không phải là những con số — dù chúng rất đẹp — mà là thứ tự ưu tiên mà ông đặt ra. Triết lý trước. Khách hàng trước. Con người trước. Tăng trưởng được nhắc đến, nhưng luôn ở vị trí của một hệ quả, chưa bao giờ là một mục tiêu. Với chúng tôi, đó là bài học đáng giá nhất của bức thư này và đáng để chia sẻ lại.
1. Một công ty đầu tư nên bắt đầu từ triết lý, không phải từ quy mô
Khi Oaktree được thành lập năm 1995, theo Howard Marks, công ty không bắt đầu bằng một kế hoạch tăng trưởng AUM, một dự báo lợi nhuận hay thậm chí một business plan theo nghĩa thông thường.
Họ bắt đầu bằng việc trả lời một câu hỏi đơn giản hơn:
Chúng ta muốn đầu tư như thế nào?
Triết lý cốt lõi của Oaktree có thể tóm lại bằng một câu nổi tiếng:
“If we avoid the losers, the winners will take care of themselves.”
Có thể hiểu đơn giản: thay vì liên tục cố gắng tìm kiếm những khoản đầu tư có khả năng sinh lời lớn nhất, hãy dành sự tập trung trước tiên cho việc tránh những sai lầm có thể gây tổn thất lớn.
Đây là một khác biệt nhỏ về câu chữ nhưng rất lớn về tư duy.
Trong đầu tư, upside luôn hấp dẫn. Những dự báo tăng trưởng mạnh, những câu chuyện lớn hay những cổ phiếu có khả năng tăng nhiều lần thường dễ thu hút sự chú ý hơn.
Nhưng với một người quản lý tiền của người khác, câu hỏi không chỉ là:
“Khoản đầu tư này có thể kiếm được bao nhiêu?”
mà còn phải là:
“Nếu chúng ta sai, điều gì sẽ xảy ra?”
Một danh mục tốt vì vậy không nhất thiết phải tối đa hóa lợi nhuận trong mọi thị trường. Nó cần được xây dựng để vẫn có thể tồn tại và tạo ra kết quả chấp nhận được khi những giả định ban đầu không diễn ra như kỳ vọng.
Đó chính là nền tảng của tư duy risk-adjusted return: lợi nhuận chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt cạnh rủi ro mà nhà đầu tư phải chấp nhận để có được nó.
2. Thành công dài hạn đôi khi đến từ việc tránh những năm “thảm họa”
Một trong những quan điểm đáng suy ngẫm nhất trong memo là cách Howard Marks nhìn nhận performance.
Ông thừa nhận một điều rất đơn giản: không một nhà quản lý nào có thể tạo ra kết quả xuất sắc trong tất cả các năm.
Thay vì đặt mục tiêu phải luôn là người đứng đầu thị trường, Oaktree hướng đến việc loại bỏ những kết quả mang tính thảm họa.
Một năm có thể tốt.
Một năm có thể rất tốt.
Nhưng điều quan trọng là hạn chế những năm đủ tệ để phá hủy thành quả tích lũy của nhiều năm trước đó.
Đây chính là sức mạnh của compounding.
Nếu một danh mục giảm 50%, nó cần tăng 100% chỉ để quay trở lại điểm xuất phát. Vì vậy, trong đầu tư dài hạn, bảo vệ downside không phải biểu hiện của sự thiếu tham vọng.
Ngược lại, đó có thể là điều kiện để sự tăng trưởng kép thực sự phát huy tác dụng.
Một chiến lược đầu tư bền vững vì thế không nhất thiết phải thắng lớn nhất trong những thị trường thuận lợi. Quan trọng hơn là nó có thể đi qua những thị trường khó khăn mà không làm tổn hại vĩnh viễn đến vốn của nhà đầu tư.
Đầu tư tốt đôi khi không nằm ở việc chúng ta kiếm được bao nhiêu khi mọi thứ diễn ra thuận lợi.
Nó nằm ở việc chúng ta còn lại bao nhiêu khi mọi thứ không diễn ra như dự tính.
3. Biết mình có lợi thế ở đâu và thành thật về nơi mình không có
Một điểm khác trong triết lý Oaktree là sự phân biệt giữa những nơi nhà đầu tư có thể tạo ra lợi thế và những nơi rất khó tạo ra lợi thế bền vững.
Howard Marks nhấn mạnh việc tập trung vào những thị trường kém hiệu quả, nghiên cứu sâu doanh nghiệp, ngành và chứng khoán cụ thể; đồng thời thừa nhận rằng rất khó để tạo ra lợi thế lâu dài từ việc dự báo kinh tế vĩ mô hay timing thị trường.
Đây là một nguyên tắc đặc biệt quan trọng.
Trong đầu tư, rất dễ nhầm lẫn giữa có một quan điểm và có một edge.
Ai cũng có thể có quan điểm về lãi suất, GDP, tỷ giá hay hướng đi tiếp theo của thị trường.
Nhưng một tổ chức đầu tư chỉ nên đặt cược lớn khi có lý do hợp lý để tin rằng mình hiểu vấn đề tốt hơn thị trường.
Edge có thể đến từ việc nghiên cứu một doanh nghiệp sâu hơn.
Hiểu economics của ngành tốt hơn.
Phân tích management và capital allocation kỹ hơn.
Nhìn thấy những yếu tố mà thị trường đang đánh giá sai.
Hoặc đơn giản là có đủ kiên nhẫn để chờ đợi một mức giá phù hợp.
Không phải mọi thứ có thể phân tích đều có thể dự đoán. Và không phải mọi thứ có thể dự đoán đều tạo ra lợi thế đầu tư.
Biết giới hạn của vùng hiểu biết đôi khi quan trọng không kém việc mở rộng chính vùng hiểu biết đó.
4. Quyền lợi của khách hàng phải đứng trước lợi nhuận của công ty quản lý
Có lẽ phần đáng chú ý nhất của Oaktree at Ten không nằm ở chiết lý đầu tư mà nằm ở chiết lý kinh doanh.
Howard Marks mô tả một số nguyên tắc rất đơn giản: quyết định đầu tư phải dựa trên nghiên cứu; xung đột lợi ích phải được xử lý theo hướng có lợi cho khách hàng; cơ chế đãi ngộ cần tạo đồng thuận; thông tin phải trung thực, kể cả khi đó là tin xấu; và chiến lược mới chỉ nên được triển khai khi rủi ro có thể được kiểm soát.
Ẩn sau những nguyên tắc đó là một cách nhìn rất khác về economics của một công ty quản lý tài sản:
Lợi nhuận của công ty nên là kết quả của việc đầu tư tốt cho khách hàng, chứ không phải đầu tư cho khách hàng trở thành công cụ để tối đa hóa lợi nhuận của công ty.
Hai điều này đôi khi có thể giống nhau trong ngắn hạn.
Nhưng trong dài hạn, chúng có thể dẫn đến những quyết định hoàn toàn khác nhau.
Một công ty muốn tối đa hóa doanh thu có động lực để nhận thêm thật nhiều tài sản.
Một nhà quản lý muốn tối đa hóa kết quả đầu tư phải đặt câu hỏi liệu quy mô lớn hơn có làm giảm cơ hội đầu tư hay không.
Một công ty muốn bán sản phẩm có động lực để đưa ra nhiều chiến lược mới.
Một nhà đầu tư phải hỏi liệu mình thực sự có “lợi thế” trong chiến lược đó hay chỉ đang chạy theo nhu cầu của thị trường.
Một công ty muốn giữ hình ảnh tốt có thể có động lực giảm nhẹ những thông tin tiêu cực.
Một bên được ủy thác phải nói với nhà đầu tư những gì họ cần biết, không chỉ những gì họ muốn nghe.
Niềm tin trong ngành đầu tư được xây dựng chính từ những thời điểm như vậy.
5. Con người, quyền sở hữu, và bài toán gắn kết lợi ích
Oaktree khởi đầu với 42 người và sau mười năm có khoảng 300. Nhưng con số Marks tự hào nhất không phải là số nhân sự, mà là số người ở lại: toàn bộ sáu Principal đồng sáng lập vẫn còn đó sau mười năm, và mọi người quản lý một chiến lược gốc từ ngày đầu vẫn đang quản lý chính chiến lược ấy.
Cơ chế đứng sau sự ổn định đó là quyền sở hữu. Ban đầu công ty thuộc 100% về các nhà sáng lập; qua mười năm, khoảng 25% được bán lại cho nhân sự chủ chốt. Mục đích không phải là tài chính mà là hành vi: Marks nhấn mạnh rằng điều thiết yếu là nhân sự Oaktree phải làm việc vì lợi ích của toàn bộ khách hàng, chứ không riêng khách hàng thuộc chiến lược của mình và sở hữu trên diện rộng là công cụ để bảo đảm điều đó.
Ông cũng có một quan sát rất “người” về ngành này: ngành quản lý đầu tư đầy rẫy những người cực kỳ thông minh, có thể kiếm rất nhiều tiền cho bạn, nhưng lại rất khó làm việc cùng. Việc chủ động không tuyển nhóm người đó là một quyết định về văn hóa, và cũng là một quyết định về rủi ro.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
Marks kết thúc bức thư bằng một điều rất giản dị: mọi mục tiêu ấy đều phụ thuộc vào khách hàng. Câu "chúng tôi không thể làm được điều đó nếu không có quý vị" nghe có vẻ sến súa, ông cũng thừa nhận, nhưng không có gì đúng hơn thế.
Trong một ngành mà niềm tin là nguyên liệu đầu vào duy nhất không thể mua được, đó có lẽ là kết luận duy nhất còn nguyên giá trị sau một thập kỷ.
