Trong đầu tư, điều khiến nhiều người thất bại không chỉ là việc chọn sai cổ phiếu, mà còn nằm ở việc đánh mất niềm tin khi thị trường biến động. Khi danh mục giảm mạnh, tâm lý hoang mang, FOMO hay mất định hướng dễ khiến nhà đầu tư đưa ra những quyết định cảm tính, bán tháo ở đáy, sử dụng đòn bẩy quá mức hoặc chạy theo xu hướng ngắn hạn.
Vì sao nhiều nhà đầu tư dễ rời cuộc chơi?
Thị trường tài chính luôn tồn tại các chu kỳ tăng trưởng và điều chỉnh. Tuy nhiên, trong những giai đoạn thị trường giảm mạnh, phần lớn nhà đầu tư cá nhân thường rơi vào trạng thái mất phương hướng vì:
- Không có phương pháp đầu tư rõ ràng
- Thiếu niềm tin vào doanh nghiệp đang nắm giữ
- Dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông
- Sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) quá cao
- Đầu tư theo “tips”, tin đồn hoặc xu hướng ngắn hạn
Theo anh Nguyễn Thành Trung, cảm xúc tiêu cực thường xuất hiện mạnh nhất khi nhà đầu tư không thực sự hiểu tài sản mình đang sở hữu. Điều này khiến nhiều người liên tục mua bán theo biến động thị trường thay vì tập trung vào giá trị dài hạn của doanh nghiệp.
Hai rủi ro lớn nhất trong đầu tư chứng khoán
Trong tập podcast này, anh Trung nhấn mạnh hai loại rủi ro mà nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý:
- Sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức
Margin có thể giúp tối ưu lợi nhuận trong giai đoạn thị trường thuận lợi, nhưng cũng đồng thời khuếch đại thua lỗ khi thị trường đi xuống. Áp lực từ việc vay margin khiến nhiều nhà đầu tư buộc phải bán tài sản ở thời điểm xấu nhất.
Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người “rời cuộc chơi” trước khi thị trường hồi phục.
- Đầu tư vào tài sản không có giá trị nội tại
Một doanh nghiệp không có nền tảng kinh doanh tốt, thiếu lợi thế cạnh tranh hoặc tăng trưởng không bền vững sẽ rất khó phục hồi trong dài hạn. Việc đầu tư vào những tài sản như vậy khiến nhà đầu tư khó giữ được niềm tin khi thị trường biến động.
Ngược lại, nếu sở hữu doanh nghiệp chất lượng với định giá hợp lý, biến động ngắn hạn có thể chỉ là một phần tất yếu của chu kỳ thị trường.
5 niềm tin cốt lõi giúp nhà đầu tư vững vàng hơn
Một trong những nội dung quan trọng nhất của tập 1 Stay Invested là 5 niềm tin nền tảng mà nhà đầu tư nên xây dựng để tránh bị cuốn theo cảm xúc ngắn hạn.
Thị trường chứng khoán luôn tăng trưởng trong dài hạn
Dù có những giai đoạn điều chỉnh mạnh, thị trường chứng khoán về bản chất vẫn phản ánh sự phát triển của nền kinh tế và doanh nghiệp. Trong dài hạn, xu hướng tăng trưởng vẫn là xu hướng chủ đạo.
Tin vào tiềm năng của nền kinh tế Việt Nam
Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn tăng trưởng với nhiều dư địa phát triển về tiêu dùng, tài chính, công nghệ và hạ tầng. Điều này tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp tiếp tục mở rộng quy mô và gia tăng giá trị trong tương lai.
Downtrend là cơ hội tích lũy tài sản
Thị trường giảm không chỉ là rủi ro mà còn là cơ hội để tích lũy cổ phiếu tốt với mức định giá hấp dẫn hơn. Đây là tư duy quan trọng giúp nhà đầu tư dài hạn tận dụng các chu kỳ điều chỉnh thay vì sợ hãi trước biến động.
Không cần cố gắng “bắt đáy” hay “thoát đỉnh”
Việc dự đoán chính xác đáy hay đỉnh thị trường gần như là điều rất khó, kể cả với nhà đầu tư chuyên nghiệp. Thay vì tập trung vào timing thị trường, nhà đầu tư nên ưu tiên lựa chọn doanh nghiệp tốt và kiên nhẫn nắm giữ trong dài hạn.
Niềm tin phải được xây dựng từ nghiên cứu thực tế
Conviction không đến từ cảm xúc hay lời khuyên trên mạng xã hội. Niềm tin bền vững chỉ được hình thành khi nhà đầu tư thực sự hiểu doanh nghiệp mình sở hữu hoặc đồng hành cùng những tổ chức tư vấn đầu tư có phương pháp rõ ràng và minh bạch.
Nhà đầu tư đang thua lỗ nên làm gì?
Đối với những nhà đầu tư đang gặp khó khăn trong giai đoạn thị trường biến động, anh Nguyễn Thành Trung cho rằng điều quan trọng nhất là kiểm soát lại rủi ro thay vì phản ứng theo cảm xúc.
Ưu tiên giảm đòn bẩy
Việc giảm margin giúp hạn chế áp lực tâm lý và tránh rơi vào trạng thái bị động khi thị trường tiếp tục điều chỉnh.
Đánh giá lại danh mục đầu tư
Nhà đầu tư cần xem xét lại doanh nghiệp mình đang nắm giữ:
- Doanh nghiệp có tăng trưởng bền vững hay không?
- Có giá trị nội tại rõ ràng không?
- Có còn phù hợp với chiến lược đầu tư dài hạn không?
Nếu tài sản vẫn là doanh nghiệp chất lượng và không sử dụng đòn bẩy quá mức, việc thị trường giảm có thể chỉ là biến động mang tính chu kỳ.
Stay Invested – Series dành cho nhà đầu tư dài hạn
Stay Invested là chuỗi nội dung của FinSuccess tập trung vào tư duy đầu tư dài hạn, quản trị rủi ro và xây dựng tài sản bền vững.
Thông qua các góc nhìn thực tế từ chuyên gia và những bài học từ thị trường, series hướng đến việc giúp nhà đầu tư:
- Xây dựng tư duy đầu tư bài bản
- Hiểu rõ bản chất của rủi ro
- Hạn chế quyết định cảm tính
- Kiên định với chiến lược dài hạn
- Tăng khả năng tồn tại qua các chu kỳ thị trường
Nếu bạn đang tìm kiếm một góc nhìn đầu tư thực tế hơn giữa giai đoạn thị trường nhiều biến động, tập đầu tiên của Stay Invested sẽ là một nội dung đáng xem dành cho các nhà đầu tư cá nhân.
